
Халықаралық ынтымақтастық
Психология кафедрасының халықаралық ынтымақтастығы оның қызметінің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады, білім көкжиегін кеңейтуге және білім беру мен ғылыми зерттеулер сапасын арттыруға ықпал етеді.
Кафедраның халықаралық қызметін дамытудың негізгі мақсаты – білім беру қызметі нарығында кафедраның бәсекеге қабілеттілігін арттыру және ғылыми орталық ретіндегі халықаралық беделін көтеру мақсатында халықаралық ынтымақтастықты кеңейту; қазіргі заманғы ғылым мен білім талаптарына сәйкес келетін сапалы білім беруді қамтамасыз ету.
Ынтымақтастық бағыттары:
Ғылыми зерттеулер: Психология кафедрасы халықаралық ғылыми жобаларға, конференциялар мен симпозиумдарға қатыса отырып, әлемнің жетекші университеттері мен ғылыми орталықтарымен ынтымақтастық орнатады.
Тәжірибе алмасу: Кафедра оқытушылары психология саласындағы озық әдістер мен тәжірибелермен алмасу мақсатында халықаралық білім беру бағдарламаларына, семинарлар мен воркшоптарға белсенді қатысады.
Кафедраның профессор-оқытушылар құрамы мен студенттерінің халықаралық академиялық ұтқырлығы: Студенттер мен профессор-оқытушылар құрамы академиялық алмасу және халықаралық ұтқырлық бағдарламалары аясында шетелде білім алу және тағылымдамадан өту мүмкіндігіне ие. Бұл олардың дүниетанымын кеңейтуге, жаңа әдістемелерді меңгеруге және мәдениетаралық дағдыларды қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Халықаралық қатынастарды нығайту мақсатында кафедра шетелдік жоғары оқу орындарымен халықаралық байланыстар орнатады, тәжірибе алмасады, конференциялар мен семинарларға қатысады, екіжақты келісімдер жасайды және әлемдік білім беру кеңістігіне интеграциялануға ұмтылады.
Кафедра ТМД елдерінің ғылыми орталықтарымен белсенді ынтымақтастық жүргізеді, олардың қатарында:
-
Мәскеу мемлекеттік университеті;
-
Психотерапия және клиникалық психология институты (Мәскеу қ.);
-
Санкт‑Петербург мемлекеттік университеті;
-
Барнаул мемлекеттік педагогикалық университеті;
-
Томск мемлекеттік университеті;
-
Низами атындағы Ташкент мемлекеттік педагогикалық университеті;
-
Халықаралық психологиялық ғылымдар академиясы (Ярославль қ.);
-
А. Иоан Куза атындағы Яссы университеті.
Соңғы 3 жыл ішінде кафедра оқытушылары Қазақстан, Ресей, Украина, Өзбекстан, Чехия, Болгария, Румыния, Біріккен Араб Әмірліктері және АҚШ елдерінде өткен республикалық және халықаралық конференцияларға қатысты.
Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Журналистика және әлеуметтік ғылымдар жоғары Психология кафедрасының шетелдік профессорлары
«Қазақстанның жетекші жоғары оқу орындарына шетелдік ғалымдар мен консультанттарды тарту» бағдарламасы аясында Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Әлеуметтік ғылымдар факультетінің Психология кафедрасында жақын және алыс шетелдердің жетекші жоғары оқу орындарынан келген шетелдік профессорлар еңбек қызметін жүзеге асыруда.
1. Нгуен-Фенг-Виан Нам-Фенг, PhD, Дулут университеті, АҚШ
Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Психология кафедрасы мен Миннесота университетінің Дулут қаласындағы Психология кафедрасының бірлесуімен «Ақыл мен дене жарақаты» тақырыбында халықаралық семинар-тренинг өткізілді. Аталған семинар Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ мен Миннесота университеті – Дулут арасында 2022 жылғы 22, 23, 24 маусым күндері ұйымдастырылды.
2. Кудрявцев Владимир Товиевич, профессор, психология ғылымдарының докторы, ЮНЕСКО-ның «Балалық шақтың мәдени-тарихи психологиясы» кафедрасы
Психология ғылымдарының докторы, профессор, Мәскеу мемлекеттік психологиялық-педагогикалық университетінің профессоры Владимир Товиевич Кудрявцев докторанттар мен бірінші курс магистранттарына «Психология теориясы мен әдіснамасы» және «Педагогикалық қызмет психологиясының әдіснамасы» пәндері бойынша дәрістер оқиды.
Сонымен қатар, ол «Линка-Пресс» баспасының ғылыми-білім беру қызметі жөніндегі директоры, «Обруч» журналының ғылыми кеңесшісі, Мәскеу психологиялық қоғамы кеңесінің мүшесі, «Диалектика және мәдениет» философиялық қоғамы басқармасының мүшесі, сондай-ақ «Мәдени-тарихи психология», «Психологиялық-педагогикалық зерттеулер», «РГГУ хабаршысы. Психология. Педагогика. Білім беру сериясы», «Мектепке дейінгі тәрбие», «Қазіргі мектепке дейінгі білім беру. Теория және практика», «Башқұртстан педагогикалық журналы», «Оңтүстік федералдық университетінің хабаршысы. Психология. Педагогика. Білім беру сериясы», «Балабақша: теория және практика» және басқа да ғылыми журналдардың редакциялық алқа мүшесі, сондай-ақ «Балабақша А-дан Я-ға дейін», «Педагогика: кеше, бүгін, ертең» журналдарының редакциялық кеңестерінің мүшесі болып табылады.
3. Кехинде Клемент Лоуренс, PhD (философия докторы)
2022 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Психология кафедрасының шақырылған профессоры болып табылады. Кехинде Клемент Лоуренс Оңтүстік Африка Республикасындағы Уолтер Сисулу университетінің Білім беру факультетінің Баттерворт кампусында ғылыми қызметкер болып жұмыс істейді.
Қазіргі уақытта Біріккен Корольдікте тұрады, кәсіби кеңесші-психолог ретінде тәжірибелік қызмет атқарады және Британдық психологиялық қоғамның тіркелген мүшесі болып табылады. Сонымен қатар, Оңтүстік Африка Республикасындағы Уолтер Сисулу университетінің Білім беру факультетінің ғылыми қызметкері болып табылады.
Психология кафедрасының бакалавр, магистрант және докторант студенттеріне келесі пәндер бойынша дәрістер оқиды:
-
Этникалық және кросс-мәдени психология;
-
Денсаулық психологиясы: теория, әдіснама және технология;
-
Заң психологиясы;
-
Когнитивті-мінез-құлықтық терапия;
-
Психологиядағы сандық және сапалық зерттеу әдістері.
4. Хосе Мария Фрейре Дуро, M.A.
2024–2025 жылдары және 2025–2026 оқу жылының бірінші жартысында Психология кафедрасының шақырылған профессоры болды. Хосе Мария Фрейре Дуро Испанияның Ла-Корунья қаласындағы Паркинсон ауруы қауымдастығында тәжірибелік нейропсихолог ретінде қызмет атқарады.
Хосе Мария Фрейре Дуро – көпсалалы тәжірибесі бар бірегей маман. Ол әлемдегі ең ірі компаниялардың бірі – Coca-Cola компаниясында 10 жылдан астам уақыт бойы адами ресурстарды дамыту бөлімінің басшысы қызметін атқарған.
Оның кәсіби қызметі ұйымдастырушылық психологиядан бастап халықтың осал топтарына психоәлеуметтік көмек көрсетуге дейінгі кең ауқымды қамтиды, оның ішінде сексуалдық зорлық-зомбылықтан зардап шеккен әйелдерді оңалту және әртүрлі тәуелділіктерден зардап шегетін адамдармен жұмыс істеу бар.
Сонымен қатар, Хосе Сирия, Грузия, Йемен, Оңтүстік Судан, Нигерия және Сомали сияқты қарулы қақтығыс аймақтарында клиникалық және дағдарыстық психология саласында мол тәжірибеге ие.
Оның нейродегенеративті аурулары бар пациенттерді нейропсихологиялық оңалту саласына қосқан үлесі де ерекше маңызды. Қазіргі уақытта ол Испаниядағы Паркинсон ауруы қызметін басқарады.
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Психология кафедрасының профессор-оқытушылар құрамының халықаралық академиялық ұтқырлығы
Академиялық ұтқырлық Психология кафедрасының халықаралық ынтымақтастығында бірнеше маңызды аспектілер бойынша негізгі рөл атқарады:
-
білім мен тәжірибе алмасу;
-
мәдениетаралық қарым-қатынас;
-
серіктестік байланыстарды нығайту;
-
кафедра мен университеттің халықаралық беделін арттыру.
Академиялық ұтқырлық аясында жақын және алыс шетелдердің жетекші жоғары оқу орындарынан шақырылған профессорлар еңбек қызметін жүзеге асырады, атап айтқанда:
-
Миннесота университеті – Дулут (АҚШ);
-
Мәскеу мемлекеттік психологиялық-педагогикалық университеті (РФ);
-
Мирзо Ұлықбек атындағы Өзбекстан ұлттық университеті (Өзбекстан).
Кафедра меңгерушісі Мамбеталина А.С. және «Психология» білім беру бағдарламасының докторанттары 2021 жылы қол қойылған ынтымақтастық туралы меморандум негізінде 2022 жылғы 15 мамыр мен 15 маусым аралығында АҚШ-тың Миннесота штаты, Дулут қаласындағы Миннесота университетінің Психология факультетінде академиялық ұтқырлықтан өтті.
Сонымен қатар, Мамбеталина А.С. 2022 жылы АҚШ-та өткен Чикаго халықаралық психологтар конвенциясына қатысып, Гарвард және Стэнфорд университеттерінің жетекші психология профессорларымен ғылыми байланыс орнатты.
Сондай-ақ, 2025 оқу жылының ақпан–мамыр айлары аралығында Мамбеталина А.С. Гарвард медициналық мектебі жанындағы Бостон балалар ауруханасы базасында ғылыми тағылымдамадан өтті. Тағылымдама жоспарына сәйкес:
-
бірінші ай – психиатриялық стационар бөлімінде жұмыс;
-
екінші ай – жедел көмек бөлімінде жұмыс;
-
үшінші ай – ғылыми-зерттеу жұмыстарына арналды.
Үшінші айда ғылыми-зерттеу жұмысы Саманта Авадамен бірлесіп жалғастырылды. Тағылымдама барысында жұмыс толықтай ағылшын тілінде жүргізілді, бұл академиялық шетел тілін терең меңгеруге және тағылымдаманы халықаралық деңгейде жүзеге асыруға мүмкіндік берді.
Кафедра меңгерушісі Мамбеталина А.С. психология ғылымы саласындағы халықаралық ынтымақтастықты кеңейту мақсатында 2023 жылы Бельгияның Брюссель қаласында өткен американдық психологиялық зерттеушілер қоғамының халықаралық конвенциясына қатысып, өзінің ғылыми зерттеу нәтижелерімен баяндама жасады.
Байжуманова Бибианар 2023–2024 оқу жылында «Болашақ 500 ғалым» бағдарламасы аясында Түркия Республикасының Анкара қаласындағы Хаджеттепе университеті базасында білім беру саласындағы зерттеулер бағыты бойынша бір жылдық ғылыми тағылымдамадан өтті.
Тағылымдама барысында Қазақстан және түркі елдерінің жоғары оқу орындары студенттерінің психологиялық денсаулығы мәселесіне арналған бірқатар ғылыми зерттеулер жүргізілді. Сонымен қатар, университеттің білім беру процесінде инновациялық технологияларды ұйымдастыру бойынша халықаралық тәжірибе алмасу жүзеге асырылды.
Зерттеу аясында келесі факторлар талданды:
-
академиялық жүктеме;
-
әлеуметтік бейімделу;
-
қаржылық қиындықтар;
-
болашаққа қатысты мазасыздық және олардың студенттердің психологиялық денсаулығына әсері.
Психологиялық денсаулық көрсеткіштері ретінде студенттердің академиялық үлгерімі, әлеуметтік өзара әрекеттесу ерекшеліктері және өмір сапасы қарастырылды, сондай-ақ әр елге тән ерекшеліктер анықталды.
Хаджеттепе университетінің профессор-оқытушылар құрамымен бірлесіп Scopus деректер базасына енгізілген ғылыми журналдарға жариялау үшін ғылыми мақалалар дайындалды. Сонымен қатар, бірқатар қоғамдық іс-шаралар ұйымдастырылып, білім беру процесінде қолданылатын оқу материалдары әзірленді.
2025 жылы Психология кафедрасының PhD докторы Абдыхалыкова Жазира Есенкелдиевна «Болашақ» стипендиялық бағдарламасының «500 ғалым» жобасы аясында 2024–2025 оқу жылында АҚШ-тың Вашингтон қаласындағы Джордж Вашингтон университеті базасында бір жылдық ғылыми тағылымдаманы сәтті аяқтады.
Өзінің ғылыми және кәсіби дамуы аясында доктор Абдыхалыкова Джордж Вашингтон университетінің жетекші профессорларының дәрістері мен семинарларына, сондай-ақ жетекші ғылыми-зерттеу орталықтары мен университеттерде ұйымдастырылған халықаралық ғылыми іс-шараларға белсенді қатысты, олардың қатарында:
-
Brookings Institution;
-
Гарвард университеті;
-
Американ университеті;
-
Джорджтаун университеті;
-
Джордж Мейсон университеті;
-
Оңтүстік Калифорния университеті.
Абдыхалыкова Ж.Е. Джордж Вашингтон университетінің Когнитивтік психология кафедрасының психологиялық зерттеу зертханасының мүшесі болып, профессор-оқытушылар құрамы мен докторанттардың қатысуымен өткізілетін апталық ғылыми отырыстарға тұрақты түрде қатысты. Бұл кездесулерде психология саласындағы әртүрлі ғылыми жобалар мен заманауи зерттеулер талқыланды.
Профессор-оқытушылар құрамының халықаралық конференцияларға қатысуы
2022 жылғы 27–28 қазанда Өзбекстан Республикасының Ташкент қаласында өткен «Кәсіптік білім берудің тұрақты дамуының өңірлік аспектілері: сын-қатерлер мен перспективалар» атты халықаралық конференцияға қатысу жүзеге асырылды.
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Психология кафедрасының меңгерушісі Мамбеталина А.С. мен Мирзо Ұлықбек атындағы Өзбекстан ұлттық университеті халықаралық байланыстар жөніндегі проректоры, филология ғылымдарының докторы, профессор Ширинова Раима Хакимовна арасында бірлескен халықаралық ынтымақтастық жүзеге асырылды.
Шетелдік оқытушылармен бірлескен ғылыми мақалалар
1. Кудрявцев В.Т.
«Қақтығыстарға толы әлемдегі сөйлеу және қарым-қатынас тілдері» тақырыбындағы халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары, 2021 жылғы 17–18 желтоқсан, Мәскеу қаласы.
2.Вианн Нгуен-Фенг
A conceptual review of proactivity in coping and daily life: perspectives following Kazakhstan’s “proactive state” decree. Bulletin of L.N. Gumilyov Eurasian National University. Pedagogy. Psychology. Sociology Series. 137 (4). 371-377. https://doi org/10.32523/2616-6895-2021-137-4-371-377
3. Чеботарева Е.Ю., Голубева К.А.
«Жас отбасылық жұптардағы әйелдердің психологиялық автономиясының зорлық-зомбылық көріністерімен байланысы» // Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Серия: Педагогика. Психология. Социология. № 3(140)/2022, 471–487 бб.
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Психология кафедрасының профессор-оқытушылар құрамы Мәскеу мемлекеттік психологиялық-педагогикалық университеті профессоры Кудрявцев В.Т.-мен бірлесіп ғылыми ынтымақтастық жүргізуде.
Психология кафедрасының докторанттары мен магистранттарымен шетелдік профессорлардың ғылыми жұмысы
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Психология кафедрасының 2-курс докторанты Кутебаев Т. және 2-курс докторанты Гитихмаева Л. PhD доктор Нгуен Фенг-Виан Нам-Фенгпен, сондай-ақ профессор, проректор Маклаков А.Г.-мен (АҚШ-тағы Дулут университеті және А.С. Пушкин атындағы Ленинград мемлекеттік университеті) бірлесіп ғылыми жұмыс жүргізді.
Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Психология кафедрасының 3-курс докторанты Курмангалиева Ж. және 2-курс докторанты Гитихмаева Л. профессор В.Т. Кудрявцевпен, сондай-ақ PhD доктор Лоренс Кехинде Клементпен (Зулуленд университеті) бірлесіп ғылыми зерттеулер жүргізді.
Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Психология кафедрасының 2-курс докторанттары профессор В.Т. Кудрявцевпен бірлесіп ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүзеге асырды.
Докторант Гитихмаева Л.М. кафедра меңгерушісі, PhD доктор Лоренс Кехинде Клементпен (Зулуленд университеті) бірлесіп ғылыми жұмыс жүргізді.
А.С. Пушкин атындағы Ленинград мемлекеттік университеті профессоры И.А. Гайворонская Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ кураторлары мен эдвайзерлеріне арналған семинарға қатысты.
Халықаралық ынтымақтастық туралы келісім
2024 жылы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Психология кафедрасының меңгерушісі Әлия Мамбеталина және Гарвард университеті (Бостон, АҚШ) өкілі, «Балалар ауруханасы» корпорациясының клиникалық қызметтер жөніндегі аға вице-президенті Майкл Гиллеспи консультациялық қызметтер көрсету туралы келісімге қол қойды.
Гарвард медициналық мектебі ғылыми қызметкері, PhD докторы Саманта Авада және Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Психология кафедрасының меңгерушісі, психология ғылымдарының кандидаты Әлия Мамбеталинаның жетекшілігімен жүзеге асырылған жоба Бостон балалар ауруханасы Жаһандық денсаулық сақтау бағдарламасының қаржыландыруымен Қазақстандағы психологтардың суицидтің алдын алу және сүйемелдеу саласындағы әлеуетін нығайтуға бағытталған жұмыстарды іске асырды.
Осы жоба аясында балалар мен жасөспірімдердің психикалық денсаулығы саласында қызмет көрсететін мамандардың суицидке байланысты скрининг жүргізу, бағалау және қауіпсіздік жоспарын әзірлеу бағытындағы қажеттіліктері анықталды. Осы қажеттіліктерді бағалау және қауіпсіздікті жоспарлаудың ғылыми негізделген модельдерін (Қазақстан жағдайына бейімделген) талдау негізінде доктор Авада, доктор Мамбеталина және доктор Кардели 2024 жылғы 15–16 желтоқсанда Астана қаласында мектеп психологтарына арналған тренинг өткізді.
Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Психология кафедрасы білім алушыларының халықаралық академиялық ұтқырлығы (2024–2025 жж.)
Шығыс академиялық ұтқырлық
Бакалавриат
-
Абеубакирова Гульдана Дидаровна – В041-3103-21-01 – Низами атындағы Ташкент мемлекеттік педагогикалық университеті, Өзбекстан (2024–2025 оқу жылы, күзгі семестр);
-
Ахижанова Жансая Исламбекқызы – В041-3103-21-03 – Низами атындағы педагогикалық университет, Өзбекстан (2024–2025 оқу жылы, күзгі семестр);
-
Балмаханова Жансая Ерболатқызы – В041-3103-21-03 – Низами атындағы педагогикалық университет, Өзбекстан;
-
Кизат Дамира Булатқызы – В041-3103-21-03 – Низами атындағы педагогикалық университет, Өзбекстан;
-
Нүркенқызы Нұрайлым – В041-3103-21-03 – Низами атындағы педагогикалық университет, Өзбекстан;
-
Сәлімжанова Ділназ Айдарқызы – В041-3103-21-03 – Низами атындағы педагогикалық университет, Өзбекстан;
-
Фазылкәрім Саяжан Қанатқызы – В041-3103-21-01 – Низами атындағы педагогикалық университет, Өзбекстан;
-
Жандарбекова Айгерім Абылайқызы – В041-3103-23-04 – Адам Мицкевич атындағы университет, Польша (2024–2025 оқу жылы, күзгі семестр);
-
Жолдас Мөлдір Жанбекқызы – В041-3103-23-04 – Адам Мицкевич атындағы университет, Польша (2024–2025 оқу жылы, күзгі семестр).
Магистратура (7М03103 – Психология)
Шығыс ұтқырлық:
-
Егимбаева Айнагүл Серікқалиевна – Санкт-Петербург мемлекеттік университеті, Ресей Федерациясы (2025–2026 оқу жылы, күзгі семестр);
-
Юсупова Гузель Серіковна – Ресей Федерациясы (2025–2026 оқу жылы, күзгі семестр);
-
Аухатова Жанна Асхатовна – Адам Мицкевич атындағы университет, Польша (2025–2026 оқу жылы, күзгі семестр).
ENU Ambassador бағдарламасы бойынша:
-
Батыргалиева Әсел Амангелдиевна – Генуя университеті, Италия (25.02.2023–22.07.2023);
-
Урбисинова Айнали – Генуя университеті, Италия (25.02.2023–22.07.2023);
-
Адаева Гүлмира Бахтияровна – Вроцлав университеті, Польша (01.10.2023–19.02.2024);
-
Сапен Айжан – Вроцлав университеті, Польша (01.10.2023–19.02.2024).
Докторантура (8D03103 – Психология)
Шығыс ұтқырлық:
-
Ахметқали Гүлдана Серікқызы – Александру Иоан Куза атындағы Яссы университеті, Румыния (26.02.2024–30.06.2024);
-
Тильмагамбетова Р.Е. – Mathias Corvinus Collegium (09.11–08.12.2025);
-
Турманова Ж.Е. – Mathias Corvinus Collegium (09.11–08.12.2025);
-
Жолшыбекова Р.О. – Mathias Corvinus Collegium (09.11–08.12.2025);
-
Куандыкoва А.А. – Mathias Corvinus Collegium (09.11–08.12.2025);
-
Исина А.С. – Mathias Corvinus Collegium (09.11–08.12.2025);
-
Қасымов Ербота – Тренто университеті, Италия (2025–2026 жж., зерттеу аяқталғанға дейін).
Кіріс академиялық ұтқырлық
Магистратура:
-
Сұлтанбекова Нұрайым – Ош мемлекеттік университеті, Қырғызстан (Welcome to ENU бағдарламасы, 15.01.2024–30.06.2024);
-
Турғунбай кызы Элнура – Ош мемлекеттік университеті, Қырғызстан (15.01.2024–30.06.2024).
Докторантура:
-
Кикбаев Данияр Санкибайұлы – Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университеті, Украина (09.2023–22.01.2024).
Халықаралық ынтымақтастық (қос диплом бағдарламасы)
2025 жылғы 5 маусымда Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ мен Тренто университеті (Италия) ғылыми кадрларды (докторанттарды) даярлау саласында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. Бұл ынтымақтастық жас ғалымдарға халықаралық академиялық тәжірибеге, озық ғылыми мектептерге және мәдениетаралық ғылыми ортаға қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Тренто университетінде шамамен 16 000 студент білім алады, 25 бакалавриат бағдарламасы, 30 магистратура бағдарламасы жұмыс істейді және 600 профессор қызмет атқарады. Университеттің Психология және когнитивтік ғылымдар кафедрасы психология саласындағы әлемнің үздік 200 кафедрасының қатарына кіреді.
Қазіргі уақытта Психология кафедрасының докторанты Ербота Қасымов студенттердің құмар ойындарға тәуелділігінің қалыптасуына әсер ететін психологиялық ерекшеліктерге арналған эмпирикалық зерттеу жүргізуде. Зерттеу психодиагностикалық сауалнамалар жүргізуді, деректерді салыстырмалы талдауды және нәтижелерді халықаралық ғылыми басылымдарда жариялауды қамтиды.
